Rijden zonder rijbewijs in België: bijna altijd je wagen kwijt

België gaat strenger optreden tegen bestuurders die zonder geldig rijbewijs de weg op gaan. Een nieuwe wet verplicht rechters voortaan om het voertuig in beslag te nemen bij inbreuken. Een manier om hardleerse bestuurders echt af te schrikken?

Rijden terwijl je rijbewijs ingetrokken of geschorst is, blijft een hardnekkig fenomeen op de Belgische wegen. Volgens cijfers van de FOD Mobiliteit betrapt de politie in ons land elke dag 91 automobilisten zonder geldig rijbewijs. In 2023 waren het er ‘maar’ 64 per dag en dat was toen al een record.

Tot nu toe verschilden de sancties sterk van rechtbank tot rechtbank en bleef het middel van de overtreding – de wagen – vaak onaangeroerd. Maar dat gaat veranderen. De Kamercommissie Mobiliteit heeft namelijk een wetsvoorstel goedgekeurd dat het strafarsenaal voor zulke overtredingen grondig wijzigt.

Voortaan geldt het volgende principe: als een bestuurder zonder geldig rijbewijs rondrijdt, dan moet de politierechter het gebruikte voertuig verbeurd verklaren. Het is niet langer een mogelijkheid, maar een wettelijke verplichting, behalve als er expliciet en onderbouwd van afgeweken wordt. Deze evolutie betekent dus een keerpunt in de filosofie van de verkeerssancties, door rechtstreeks een van de meest afschrikwekkende hefbomen aan te pakken: de toegang tot de auto.

Focus op recidivisten

Deze strengere aanpak komt er niet zomaar. Ze is gebaseerd op vaststellingen die al jarenlang gekend zijn bij specialisten in verkeersveiligheid. Uit een studie van verkeersinstituut VIAS, gepubliceerd in 2019, blijkt dat bestuurders die een rijverbod negeren de hoogste recidivecijfers vertonen. Ze zijn ook oververtegenwoordigd in de ongevallenstatistieken.

Precies die groep wil de wetgever nu gericht aanpakken. Het doel is niet om de straffen te verzwaren, maar om de repressie te focussen op de gevaarlijkste profielen. Door een bijna automatische inbeslagname op te leggen, wil de wet breken met het gevoel van straffeloosheid dat nog te vaak heerst.

Beoordelingsmarge

Zoals eerder al werd aangegeven, sluit de nieuwe regelgeving nuances of uitzonderingen niet volledig uit. De rechter behoudt de mogelijkheid om af te zien van de inbeslagname, maar alleen op voorwaarde dat hij zijn beslissing nauwkeurig motiveert. Uitzonderlijke omstandigheden kunnen daarbij in overweging genomen worden, zoals een medisch noodgeval. Deze motiveringsplicht moet het systeem eerlijk houden en tegelijk systematisch misbruik voorkomen.

Er is nog een duidelijk afgebakende grens: als het voertuig geen eigendom is van de overtreder, kan het niet in beslag worden genomen. Zo wil de wet vermijden dat onschuldige derden – een werkgever, een familielid of een leasingmaatschappij – onterecht gestraft worden. Toch blijft er scepsis, want het valt te vrezen dat sommige bestuurders bewust een voertuig van een derde zullen lenen om aan de sanctie te ontsnappen. De échte evaluatie volgt pas over een paar maanden, wanneer de maatregel in werking is.

Bron www.gocar.be