Heb je een LFP-batterij? Dan moet je net wel laden tot 100%

De lithium-ijzerfosfaatbatterij (LFP) is in opmars bij elektrische auto’s, want ze is goedkoper, veiliger en betrouwbaarder. Er komt wel een opvallende gebruiksaanwijzing aan te pas: je móét deze regelmatig volledig opladen. Maar was dat niet juist schadelijk voor tractiebatterijen? We leggen het uit.

Wie vandaag een nieuwe Mercedes CLA, Tesla Model 3 of Ford Mustang Mach-E koopt in de basisuitvoering, krijgt een andere batterijtechnologie dan vroeger: geen klassieke NMC-accu (nikkel-mangaan-kobalt), maar een LFP-accu. En er wordt verwacht dat het aantal auto’s met deze batterijchemie sterk zal stijgen. In 2028 zouden ze wereldwijd al in de meerderheid zijn tegenover de klassieke NMC-batterij.

Naast het spaarzamere gebruik van grondstoffen biedt LFP meerdere voordelen. Volgens schattingen ligt de CO₂-uitstoot van LFP-batterijen tot 25% lager dan die van hun NMC-tegenhangers. Daarbij komt dat ze thermisch stabieler zijn, een lager risico inhouden op brand (de zogeheten “thermal runaway” treedt pas op bij 270°C, tegenover 150 à 210°C bij andere types), en veel langer bruikbaar zijn. Terwijl een NMC-accu gemiddeld 1.000 tot 2.300 laadcycli aankan, halen LFP’s met gemak 3.000 tot zelfs 10.000 cycli voor ze terugvallen tot 80% van hun oorspronkelijke capaciteit.

Interne spanningscurve

Voor de consument is dat goed nieuws, want door die afwezigheid van zeldzame metalen daalt het prijskaartje. Maar anderzijds brengt het een op het eerste gezicht bizarre aanpassing voor de laadgewoontes mee. Want anders dan wat jarenlang als heilig werd beschouwd bij lithium-ionbatterijen – “laad nooit op tot 100%, tenzij je echt moet” – moedigen Tesla, Mercedes en Ford net het tegenovergestelde aan. Gebruikers van LFP-batterijen krijgen expliciet het advies om hun wagen minstens één keer per week volledig op te laden. De omgekeerde wereld en de vraag of dit de batterij niet sneller kapotmaakt, is zeker terecht. De verklaring zit in de unieke chemische samenstelling van LFP-cellen, en hoe hun interne spanningscurve werkt.

Vlak is verwarrend

LFP-batterijen hebben nog een bijzondere eigenschap en die zorgt voor een technisch dilemma: hun spanningscurve is extreem vlak. Bij klassieke lithium-ionbatterijen daalt de spanning mooi lineair naarmate de batterij leegloopt, wat het batterijbeheersysteem (BMS of Battery Management System) in staat stelt om nauwkeurig te meten hoeveel energie er nog over is.

Niet zo bij LFP. Tussen 20% en 80% blijft de spanning nagenoeg identiek. Dat is verwarrend voor het meetsysteem dat na een tijdje niet goed meer weet of de batterij nu halfvol of bijna leeg is. Daarom vragen automerken dat je je wagen wekelijks volledig oplaadt: enkel in het uiterste bereik van de batterij (dicht bij 0% of 100%) kent het managementsysteem de ware capaciteit van de cellen. Dan is de spanning voldoende om als betrouwbaar ijkpunt te dienen. Die kalibratie is dus essentieel om de juiste actieradius op het scherm te tonen en helpt dus mee om range anxiety te vermijden.

Mercedes-Benz beschrijft dit proces tot in detail in de handleiding van de CLA 200 EQ, hun eerste model met LFP-batterij. De auto kan zelfs zelf aangeven wanneer het tijd is om opnieuw te kalibreren.

Let op met warme temperaturen

Is 100% laden dan de norm bij LFP-batterijen? Dat nu ook weer niet. Het grote voordeel van LFP is dat die batterij chemisch bestand is tegen een volle lading. Waar andere batterijen sneller verouderen door constante hoge spanning, is dat bij LFP veel minder het geval. Toch tonen nieuwe studies aan dat ook hier grenzen bestaan. In warme klimaten, zoals in Zuid-Europa, kan herhaaldelijk volledig laden in combinatie met hoge buitentemperaturen versneld capaciteitsverlies veroorzaken. Al blijft dat volgens studies beperkt tot zo’n 20 à 25% over een periode van tien jaar.

Sommige gebruikers kiezen daarom voor een pragmatische tussenoplossing: dagelijks laden tot 80 en één keer per week of net voor een lange rit tot 100%. Zo blijft de kalibratie in orde, zonder onnodige stress voor de batterij. De voordelen van LFP zijn ondertussen groter dan de nadelen van deze afwijkende laadtruc. Meerdere automerken maken de overstap, dus wordt het noodzakelijk om het kalibratiepatroon over te nemen, wil je niet tegen een foutieve lezing van de autonomiemeter aanlopen.

Bron www.gocar.be