Binnenkort rijbewijscontrole voor 70-plussers? Advocaat geeft antwoord
In de rechtbanken en bij specialisten in verkeersrecht wint een overtuiging terrein: vanaf 70 jaar mag het levenslange rijbewijs in vraag worden gesteld. Moeten senioren binnenkort opnieuw een rijexamen afleggen om hun rijvaardigheid te bewijzen? En zo ja, volgens welke procedure en met welk doel?
In politierechtbanken duikt dezelfde vaststelling geregeld op. Een Belgische politierechter zei het begin april zonder omwegen aan SudInfo: vanaf 70 jaar zou elke bestuurder een controle van zijn echte rijvaardigheden moeten ondergaan, zowel voor het zicht als de reflexen. Het gaat niet om bestraffen, maar om detecteren. De jurist baseert zich op een concreet geval: een zeer oude bestuurster had een voetganger aangereden zonder te beseffen wat er gebeurd was. De magistraat legde haar bewust onhaalbare proeven op. Een beslissing in het belang van de openbare veiligheid, geen straf.
In Belgische rechtbanken is dat gevoel niet uitzonderlijk. Magistraten worden wekelijks geconfronteerd met de gevolgen van verkeersongevallen en delen vaak dezelfde frustratie: bestuurders van wie de capaciteiten verminderd zijn, zonder dat iemand uit hun omgeving aan de alarmbel trok.
Voorzichtig, maar kwetsbaar
Verkeersinstituut VIAS nuanceert de situatie. Senioren als één risicogroep behandelen is niet correct en oneerlijk. Belgische ongevallencijfers tonen namelijk dat ouderen vaker slachtoffer dan veroorzaker zijn in het verkeer. Meer dan de helft van de ouderen die omkomen in een ongeval, verplaatste zich te voet of met de fiets. Hun fysieke kwetsbaarheid en hun blootstelling als voetganger of fietser verklaren hun oververtegenwoordiging bij de dodelijke slachtoffers, veel meer dan hun rijgedrag.
Per gereden kilometer ligt hun risico om te sterven of zwaar gewond te raken wel vier keer hoger na 75 jaar, maar hun kans om anderen zwaar te verwonden blijft duidelijk lager dan bij jonge bestuurders. Er bestaan al hulpmiddelen, benadrukt VIAS: de huisarts, de verzekeraar of de familie kunnen een bestuurder doorverwijzen naar het CARA (het Belgische erkende centrum voor rijgeschiktheid) voor een volledige evaluatie. Wat het instituut voorstelt, is een algemene medische check-up bij de tienjaarlijkse vernieuwing van het rijbewijs, zonder een specifieke leeftijdsgroep te viseren. Het is een kwestie van eerlijkheid.
Veiligheidsnet of zeef?
Verkeersrechtadvocaat Bruno Gysels sluit zich aan bij de visie van VIAS. Volgens hem “kan het niet de bedoeling zijn om alle oudere bestuurders als een gevaarlijke categorie te beschouwen of om een vorm van leeftijdsgebonden stigmatisering in stand te houden. Zo’n aanpak is zowel simplistisch als onrechtvaardig, zeker omdat deze bestuurders vaak net extra voorzichtig zijn en doorgaans een gematigder rijgedrag vertonen.”
De advocaat gaat bovendien nog verder in zijn redenering en zijn voorstellen. Volgens hem komt het erop neer dat je een structureel gebrekkig systeem tolereert als je erop rekent dat de familie, de huisarts of de verzekeraar bestuurders met afgenomen capaciteiten zullen opsporen: “Een systeem dat steunt op occasionele tussenkomsten, afhankelijk van bezorgdheden of omstandigheden, zal onvermijdelijk bepaalde situaties over het hoofd zien en zo levensgevaarlijke gaten in het net slaan”, legt hij uit.
Volgens de advocaat kan de oplossing alleen komen van een “algemeen, onpartijdig en systematisch mechanisme, georganiseerd door de overheid volgens objectieve criteria.” Hij wijst elke vorm van discriminatie af. Het risico, benadrukt hij, “ligt niet bij de leeftijd op zich, maar bij de specifieke kwetsbaarheden die veroudering met zich kan meebrengen voor het rijden.” Wat de vorm van de evaluatie betreft, gaat hij verder dan het klassieke debat. Een standaard medisch onderzoek volstaat volgens hem duidelijk niet. De controle moet “zo dicht mogelijk aansluiten bij de reële rijomstandigheden” en toelaten om “reflexen, besluitvorming, aandacht en het vermogen om met onverwachte situaties in het verkeer om te gaan” te beoordelen. Met andere woorden: de evaluatie moet op de weg gebeuren, niet in een dokterspraktijk.
Maar hoe zit het daarmee? Zien we dit soort controles van de rijvaardigheid binnenkort opduiken in België? De politiek blijft alvast voorzichtig. In België ligt het onderwerp gevoelig: senioren vormen een grote kiezersgroep en elke maatregel die hun autonomie beperkt, ligt bijzonder moeilijk.
Bron www.gocar.be